Cùng một kế hoạch có thể nhanh hay chậm tuỳ dữ liệu nằm trong cache hay trên đĩa. Tuỳ chọn BUFFERS của EXPLAIN cho bạn thấy số trang shared hit so với read, chìa khoá hiểu cache lạnh và nóng — đo thật trên PostgreSQL 16.
Trong hàng nghìn truy vấn của hệ thống thật, tối ưu cái nào trước? pg_stat_statements xếp hạng theo tổng thời gian, và số liệu thật cho thấy một truy vấn 0.007ms có thể ngốn nhiều hơn truy vấn 81ms gấp 7 lần.
EXPLAIN ANALYZE chạy thật rồi in số dòng thực tế bên cạnh ước lượng. Khoảng cách giữa hai con số đó là manh mối số một của truy vấn chậm. Xem một ước lượng lệch 3,3 lần vì cột tương quan, và cách sửa.
Planner quy mọi kế hoạch về một con số cost để so sánh. Hiểu công thức từ seq_page_cost, cpu_tuple_cost, và tự tay tính lại đúng cost một Seq Scan — rồi thấy planner luôn chọn phương án cost thấp nhất.
pg_stat_statements cho bức tranh tổng thể, nhưng để bắt tận tay một câu chậm cá biệt kèm nguyên văn tham số, bạn cần log_min_duration_statement. Xem một truy vấn 98ms tự động vào log, câu nhanh thì không.
log_min_duration_statement cho biết câu nào chậm, nhưng không cho biết vì sao. auto_explain tự đính EXPLAIN ANALYZE đầy đủ vào log cho truy vấn chậm, kèm số dòng và buffer thật, không cần chạy lại.