Planner chọn scan, join, aggregate dựa trên ước lượng số dòng — và ước lượng đó lấy từ thống kê trong pg_stats. Đo thật: thống kê cũ khiến planner ước lượng sai 900.000 lần, và ANALYZE sửa ngay. PostgreSQL 16.
Tham số này quyết định PostgreSQL giữ bao nhiêu giá trị MCV và bucket histogram. Đo thật trên cột phân bố lệch: target thấp làm ước lượng sai 2,3 lần, tăng lên thì gần chính xác — kèm cái giá phải trả. PostgreSQL 16.
Planner giả định các cột độc lập và nhân xác suất — nên với cột tương quan, nó ước lượng sai vài lần. CREATE STATISTICS khai báo mối liên hệ. Đo thật: ước lượng từ thiếu 3 lần thành khớp, và số nhóm GROUP BY từ 18 về đúng 6. PostgreSQL 16.
Planner chỉ dùng được thống kê khi điều kiện có dạng cột-toán tử-hằng số. Bọc cột trong hàm, dùng LIKE tiền tố mở, hay so cột với cột — nó mất thống kê và rơi về đoán mặc định. Đo thật bốn nguyên nhân và cách sửa từng loại. PostgreSQL 16.
Chạy go test -bench một lần cho một con số, nhưng máy đầy nhiễu nên nó dao động mỗi lần. So hai phiên bản bằng một con số mỗi bên có thể kết luận sai. benchstat chạy nhiều lần, tính trung bình ± độ lệch, và so hai bản bằng p-value. Đo thật: cải tiến -94.84% (p=0.000) là thật, hàm không đổi báo p=1.000.
Planner PostgreSQL không biết dữ liệu của bạn — nó ƯỚC LƯỢNG từ thống kê rồi chọn plan. Thống kê sai thì chọn plan tệ. Bài này đo thật: một bảng chèn 500.000 dòng nhưng chưa ANALYZE khiến planner ước lượng 1 dòng trong khi thực tế 5000 (chọn plan chậm 15.5ms); ANALYZE đưa về đúng, plan nhanh gấp đôi. Và cột tương quan (city suy ra country) khiến planner ước lượng thấp 4 lần — CREATE STATISTICS sửa từ ~23.000 về 99.500 sát thực tế 100.000.