Lập trình 22/09/2026 6 phút

Tổng kết đồng thời PostgreSQL: khung tư duy và checklist tránh bug concurrency

Mười một bài, mười một phép đo thật bằng nhiều phiên psql đồng thời. Bài tổng kết này nối tất cả — MVCC, bốn mức cô lập, lost update, write skew, khóa hàng, deadlock, bloat, vacuum, HOT, WAL, SKIP LOCKED — thành một bảng số liệu và một checklist thực chiến: cần đảm bảo gì thì dùng gì, cạm bẫy đồng thời nào cần tránh, và vì sao mọi thứ bắt nguồn từ MVCC.

Lập trình 22/09/2026 6 phút

Ba trụ cột observability: metrics, logs, traces — nhìn một request qua ba lăng kính

Metrics, logs, traces không phải ba cách làm cùng một việc — chúng trả lời ba câu hỏi khác nhau. Bài này đo thật trên Prometheus + Go app: cùng một endpoint, metric cho 90 thành công/11 lỗi (có vấn đề không?), log JSON cho chi tiết từng request (chuyện gì xảy ra?), và trace_id nối các bước lại (lỗi ở đâu?). Khi nào dùng cái nào và vì sao cần cả ba.

Lập trình 22/09/2026 6 phút

Mapping Elasticsearch: text hay keyword, và vì sao sort trên trường text lại báo lỗi

Mapping là schema của index Elasticsearch — và chọn sai kiểu làm hỏng truy vấn mà không báo lỗi lúc index. Bài này đo thật trên es-lab: sort trên trường text báo lỗi Fielddata is disabled, số gửi dạng chuỗi bị ES đoán thành text (mất phép toán số học), và đổi kiểu một field đã có là bất khả thi — phải reindex. Hiểu text vs keyword và mapping động vs tường minh.

Lập trình 22/09/2026 7 phút

Bốn loại metric Prometheus: counter, gauge, histogram, summary — và khi nào dùng cái nào

Counter, gauge, histogram, summary nghe na ná nhau nhưng trả lời bốn câu hỏi khác hẳn. Bài này instrument một Go app với cả bốn, bắn 150 request thật rồi đọc thẳng output /metrics: counter dừng ở 150, gauge vọt lên 51 lúc tải rồi về 0, histogram chia bucket cộng dồn, summary tự tính quantile phía client. Kèm bẫy chọn sai loại khiến số liệu thành vô dụng.

Lập trình 22/09/2026 6 phút

PromQL cho ra hồn: rate, increase và sum by — biến counter thô thành câu trả lời

Counter của Prometheus chỉ là con số cộng dồn vô nghĩa khi đọc trực tiếp — http_requests_total=1055 chẳng nói lên gì. Sức mạnh nằm ở PromQL. Bài này dựng một app với counter gắn nhãn path/status, bắn tải đều rồi chạy query thật trên obs-prom: rate() ra đúng 10/5/2 req/s, increase ra đúng 600 trong 1 phút, sum by gộp theo nhãn, và một dòng tính tỉ lệ lỗi 4.4%.

Lập trình 22/09/2026 7 phút

p50, p95, p99: vì sao trung bình độ trễ nói dối và percentile mới nói thật

Dashboard báo độ trễ trung bình 36ms — service khoẻ? Bài này chạy thật một app có phân bố lệch (95% nhanh, 5% chậm) rồi đo bằng histogram_quantile: trung bình 36ms và p95 25ms đều đẹp, nhưng p99 là 778ms — cứ 100 user thì 1 người chờ gần 0.8 giây. Và một bất ngờ: p99 đo được cao hơn cả giá trị chậm nhất thật, vì bucket chọn quá rộng.