Lập trình 22/09/2026 7 phút

Huffman coding: gán mã ngắn cho ký tự phổ biến, tiến sát giới hạn entropy

Vì sao dùng 8 bit cho mọi ký tự khi 'e' xuất hiện nhiều hơn 'z' hàng trăm lần? Huffman gán mã ngắn cho ký tự phổ biến, mã dài cho ký tự hiếm. Bài này tự cài Huffman bằng heap và đo thật: ký tự phổ biến nhất (khoảng trắng) được mã 2 bit, ký tự hiếm 7 bit; và tổng thể đạt 4.3507 bit/byte — chỉ hơn sàn entropy order-0 (4.3244) đúng 0.026 bit. Vì sao nó không chạm đúng entropy, và arithmetic coding làm gì tốt hơn.

Lập trình 22/09/2026 6 phút

Run-length encoding: thuật toán nén đơn giản nhất, thắng đậm và thua thảm

RLE thay một dãy ký tự lặp bằng cặp (số lần, ký tự) — đơn giản đến mức viết trong vài dòng. Bài này tự cài RLE và đo thật: nó nén chuỗi lặp 90.000 byte còn 708 byte (127x), bitmap còn 93.5x, nhưng làm text tiếng Anh PHÌNH gấp đôi (93.800 thành 184.800 byte). Vì sao — và vì sao RLE vẫn là viên gạch nền của JPEG và nhiều thuật toán hiện đại.

Lập trình 22/09/2026 8 phút

Kim tự tháp kiểm thử đo thật: cấy 8 lỗi vào một dịch vụ Go — unit bắt 2, integration bắt 4, end-to-end bắt cả 8, nhưng một test chạm PostgreSQL đắt gấp 184 lần unit và lỗi end-to-end chỉ nói triệu chứng

Mở sê-ri kiểm thử backend bằng số thay vì hình vẽ. Một gói Go nhỏ với logic tính giá, repo PostgreSQL và handler HTTP, ba tầng test tách bằng build tag, tám lỗi cấy vào từng cái một. Unit bắt 2/8, integration 4/8, end-to-end 8/8. Giá đo bằng go test -count=100: unit 12,5 µs một test, integration 2,3 ms, end-to-end trong tiến trình 2,25 ms, tức bước nhảy 184 lần nằm ở chỗ chạm cơ sở dữ liệu chứ không ở HTTP. Cùng một lỗi làm tròn, unit nói đúng hàm và đầu vào, end-to-end chỉ nói tổng sai 1 xu; lỗi quên cột NOT NULL làm cả 5 test end-to-end đỏ mà không dòng nào nói vì sao.

Lập trình 22/09/2026 7 phút

Entropy và giới hạn nén: vì sao dữ liệu ngẫu nhiên không thể nén được

Mọi thuật toán nén đều đụng một bức tường toán học: entropy Shannon. Bài này đo thật: chuỗi lặp một ký tự (entropy 0) gzip vụt còn 123 byte từ 90.000; nhưng 90.000 byte ngẫu nhiên (entropy 7.998 bit/byte) gzip làm nó phình lên 90.048 byte — không nén nổi. Và vì sao gzip nén text xuống dưới cả giới hạn entropy order-0: nó khai thác thêm sự lặp lại.

Lập trình 22/09/2026 6 phút

SKIP LOCKED: xây hàng đợi công việc ngay trong PostgreSQL, 4 worker không đụng nhau

Bạn không phải lúc nào cũng cần RabbitMQ hay SQS cho hàng đợi công việc — PostgreSQL làm được bằng SELECT FOR UPDATE SKIP LOCKED. Bài này đo thật trên pg-lab: 4 worker chạy song song vét sạch 300 job, chia đều 76/75/75/74, mỗi job xử lý đúng một lần, không trùng, không chờ khóa. Kèm advisory lock cho khóa mức ứng dụng.

Lập trình 22/09/2026 6 phút

Regex thực chiến: phân tích log bằng grep -P, ripgrep và awk — và khi nào nên dừng

Regex sáng nhất khi mổ log. Bài này đo thật trên 500 dòng access.log: grep -oP trích IP và status code, pipe qua sort|uniq -c xếp hạng (200 chiếm 359, 404 chiếm 75), ripgrep lọc request chậm và POST lỗi, awk tính latency trung bình 405ms. Và ripgrep quét 40MB nhanh gấp đôi grep. Kèm nguyên tắc quan trọng nhất và tổng kết cả loạt 12 phần.