Lập trình 22/09/2026 6 phút

Protobuf wire format: mổ từng byte để hiểu vì sao nó gọn hơn JSON

Protobuf gọn hơn JSON nhiều — nhưng vì sao? Bài này mổ xẻ wire format tới từng byte: mỗi field là một tag ghép field number với wire type, số nén bằng varint 7 bit. Dùng gói protowire của Go (không cần protoc) để tự mã hóa một sản phẩm, in ra 20 byte hex và giải thích từng byte là gì, rồi giải mã lại chứng minh. Cùng dữ liệu, JSON tốn 58 byte còn Protobuf chỉ 20.

Lập trình 22/09/2026 6 phút

Protobuf vs JSON: cùng dữ liệu lên bàn cân — nhỏ hơn 2 lần, giải mã nhanh gần 10 lần

Phần 3 đã thấy Protobuf gọn hơn qua từng byte. Bài này cân đầy đủ trên cùng một đơn hàng thật (nested + slice): đo kích thước lẫn tốc độ marshal/unmarshal. Kết quả đo được: Protobuf nhỏ hơn ~2 lần, và giải mã nhanh gấp ~9,7 lần JSON (283 vs 2743 ns) — lợi thế lớn nhất nằm ở giải mã, nơi JSON phải parse text và dùng reflection.

Lập trình 22/09/2026 6 phút

DEFLATE, gzip và zlib: mổ xẻ thuật toán nén phổ biến nhất thế giới

gzip có mặt ở khắp nơi — HTTP, PNG, file .gz — và bên trong nó là DEFLATE: đúng hai thứ ta vừa học, LZ77 chồng lên Huffman. Bài này mổ header gzip thật byte-by-byte (magic 1f 8b, method 08, CRC32, kích thước gốc), so ba lớp vỏ DEFLATE raw / zlib / gzip khác nhau đúng 6 và 18 byte, và chứng minh sức mạnh nằm ở DEFLATE chứ không phải lớp vỏ: gzip level 0 làm dữ liệu to hơn, level 6 nén 153 lần.

Lập trình 22/09/2026 7 phút

LZ77 và cửa sổ trượt: nén bằng cách trỏ về đoạn đã thấy, không viết lại

Huffman khai thác tần suất nhưng mù với lặp lại. LZ77 lo phần đó: gặp đoạn đã xuất hiện, nó thay bằng tham chiếu ngược (lùi N byte, chép M byte). Bài này tự cài LZ77 và đo thật: trên một đoạn văn lặp câu, một token thay được nguyên 51 byte (distance=49, length=51), 9 tham chiếu nuốt 119/184 byte. Đây là chữ L và Z của gzip, zstd và gần như mọi thuật toán nén hiện đại.

Lập trình 22/09/2026 9 phút

Hợp đồng lỗi của API: đo thật — trả 500 cho lỗi của client biến 300 request sai thành 900 request thừa và 63% báo động giả

Cùng một lõi nghiệp vụ, ba cách trả lỗi: cứ lỗi là 500 kèm err.Error(), mọi thứ đều 200 kèm trường success, và RFC 9457 Problem Details với mã đúng loại. Đo bằng một client có chính sách retry chuẩn — retry 5xx, không retry 4xx — trên 1.000 request có 300 request sai dữ liệu: bản 500 nhận 1.900 request thay vì 1.000, tỉ lệ 5xx trên server lên 63,2% dù server hoàn toàn khoẻ, và mỗi request lỗi mất 290 ms thay vì 0,03 ms. Bản mọi-thứ-đều-200 thì ngược lại: 300 lỗi mang mã 200 và server chết vẫn xanh trên biểu đồ. Kèm chuyện bản 500 lộ tên bảng, tên ràng buộc và địa chỉ database ra ngoài.

Lập trình 22/09/2026 6 phút

Rate limiting với Redis: fixed window, sliding window và token bucket — ba thuật toán, ba mức mượt

Giới hạn số request để chống lạm dụng là bài toán backend kinh điển, và Redis là công cụ lý tưởng nhờ các thao tác nguyên tử. Bài này đo thật trong redis-lab ba thuật toán: fixed window (INCR+EXPIRE, đơn giản nhưng burst ở ranh giới), sliding window (sorted set theo timestamp, mượt hơn, không burst), và token bucket (cho phép burst có kiểm soát). Với limit 5, cả hai đều cho 5 request qua và chặn request 6-7 — nhưng khác nhau ở độ chính xác quanh ranh giới cửa sổ.