log_min_duration_statement cho biết câu nào chậm, nhưng không cho biết vì sao. auto_explain tự đính EXPLAIN ANALYZE đầy đủ vào log cho truy vấn chậm, kèm số dòng và buffer thật, không cần chạy lại.
EXPLAIN mặc định in text khó đọc với truy vấn phức tạp. FORMAT JSON cho ra dữ liệu có trường tên, dán vào công cụ trực quan để có cây màu tô đỏ node chậm. Xem JSON thật và cách dùng.
DISTINCT và GROUP BY cho kế hoạch giống hệt khi khử trùng. Nhưng SELECT DISTINCT thường bị lạm dụng để che dòng trùng do JOIN sai — đo thật một truy vấn 26 giây nhân dòng thành 300 triệu. Cùng DISTINCT ON tiện lợi. PostgreSQL 16.
random_page_cost là tỉ số nói với planner đọc trang ngẫu nhiên đắt gấp mấy lần đọc tuần tự. Mặc định 4.0 hợp ổ cứng cơ HDD (thời gian seek), nhưng quá cao với SSD. Đo thật: cùng truy vấn khớp 1% dữ liệu, rpc=4.0 quét tuần tự cả bảng mất 84 ms, rpc=1.1 dùng index còn 7 ms — nhanh gấp 12 lần. Và cạm bẫy hạ quá tay. PostgreSQL 16.
Mỗi index phải cập nhật theo từng dòng chèn, nên nạp khối lượng lớn vào bảng đã đầy index rất chậm. Đo thật: nạp 3 triệu dòng với 4 index sẵn mất 12,6 giây; bỏ index thứ cấp rồi tạo lại sau khi nạp chỉ 7 giây và bảng còn nhỏ hơn. Và một điểm bất ngờ về maintenance_work_mem. PostgreSQL 16.
UNIQUE constraint và CREATE UNIQUE INDEX khác nhau ở đâu, vì sao ràng buộc duy nhất vừa cưỡng chế vừa tăng tốc đọc, và tại sao một cột UNIQUE vẫn cho nhiều dòng NULL — đo thật trên PostgreSQL 16 với lỗi duplicate key nguyên văn.