Lập trình 22/09/2026 9 phút

Cache-aside: mẫu cache phổ biến nhất, đo thật hit ratio leo từ 37,6% lên 95%

Cache-aside là mẫu cache gần như mọi hệ thống đều dùng: đọc cache trước, miss thì lấy từ database rồi điền vào. Bài này dựng nó bằng Go + Redis + PostgreSQL và đo thật: 20.000 request trên tập 1.000 sản phẩm, hit ratio leo từ 37,6% (mốc 1.000 request) lên 95%, và số truy vấn database đứng yên ở 1.000 — tiết kiệm 95% lượt chạm DB. Nói thẳng: query có index nên MISS chỉ chậm hơn HIT khoảng 4 lần, cái thắng lớn không nằm ở độ trễ một request. Kèm đo lỗi xuyên thủng cache: 200 id không tồn tại khiến 5.000/5.000 request đều chạm database.

Lập trình 22/09/2026 6 phút

Unicode trong regex: vì sao \w cắt cụt chữ tiếng Việt và 'à' đôi khi không khớp

Regex và tiếng Việt là mỏ bug ít người lường trước. Bài này đo thật: python \w bắt 'chào' nguyên vẹn nhưng [a-zA-Z] cắt thành 'ch','o'; Go \w lại chỉ ASCII nên phải dùng \p{L}. Chữ 'à' có hai cách mã hóa (NFC 1 codepoint, NFD 2 codepoint) trông giống hệt mà regex khớp khác nhau. Và . khớp 1 rune chứ không phải 1 byte. Cách xử lý cho đúng.

Lập trình 22/09/2026 11 phút

Tổng kết sê-ri hệ thống phân tán: 12 phần đo thật gom vào một bảng, một dịch vụ đặt hàng đi qua ba cái bẫy — ngây thơ ra 9 đơn trùng và 90 lần trừ tiền mất, phòng bị ra 0 và 0 — kèm khung quyết định và danh sách kiểm tra

Khép sê-ri: bảng tổng hợp con số đo được của mười hai phần, từ mất gói 30% tới CRDT 34 lần dung lượng. Rồi một dịch vụ đặt hàng chạy qua mạng mất 10% gói với ba cái bẫy chồng nhau: retry mù, khoá TTL không fencing, đọc replica ngay sau ghi. Bản ngây thơ: 9 đơn trùng đúng bằng 9 lần gửi lại, 90 cập nhật số dư mất im lặng, mọi phản hồi đều 200 OK. Bản phòng bị với idempotency key và CAS trên fence: 0 và 0. Biến thể fence nhỏ hơn token vẫn lọt 2 cập nhật mất ở lượt đầu và chậm gấp đôi. Cuối bài: khung chọn giữa đồng thuận và sẵn sàng, và 12 câu hỏi kiểm tra trước khi lên production.

Lập trình 22/09/2026 9 phút

Đồng hồ và thứ tự: đo thật trên ba tiến trình — lệch đồng hồ 1 ms đã đủ để đồng hồ tường xếp 300/900 cặp gửi→nhận ngược nhân quả, Lamport và vector thì 0

Ba tiến trình Go gửi 900 thông điệp cho nhau qua HTTP, mỗi sự kiện ghi cả đồng hồ tường, Lamport và vector clock. Cặp gửi→nhận là nhân quả chắc chắn, vậy mà chỉ cần một node lệch đồng hồ 1 ms — nhỏ hơn mọi lời hứa của NTP — đồng hồ tường đã xếp 300/900 cặp ngược: nhận trước gửi. Lamport và vector sai 0 lần ở mọi độ lệch. Trong 270.000 cặp sự kiện ở hai node khác nhau, vector nhận ra 1.269 cặp đồng thời, còn Lamport vẫn gán trước sau cho 1.109 trong số đó. Và LWW theo đồng hồ tường: node có đồng hồ nhanh 20 ms thắng 200/200 dù ghi trước, bản cũ đè bản mới.

Lập trình 22/09/2026 6 phút

Mức nén gzip -1 tới -9: vì sao mặc định -9 thường là lãng phí

Ai cũng từng gõ gzip -9 nghĩ 'nén tối đa'. Nhưng bài này đo thật trên 11MB log: từ gzip -6 lên -9 chỉ nhỏ hơn 7% mà chậm gấp 3.5 lần; zstd còn kịch tính hơn — từ -9 lên -19 nhỏ hơn 17% nhưng chậm gấp 36 lần. Đây là luật lợi ích giảm dần, và cách chọn mức nén theo cách dùng thay vì mặc định lấy mức cao nhất.

Lập trình 22/09/2026 6 phút

DEFLATE, gzip và zlib: mổ xẻ thuật toán nén phổ biến nhất thế giới

gzip có mặt ở khắp nơi — HTTP, PNG, file .gz — và bên trong nó là DEFLATE: đúng hai thứ ta vừa học, LZ77 chồng lên Huffman. Bài này mổ header gzip thật byte-by-byte (magic 1f 8b, method 08, CRC32, kích thước gốc), so ba lớp vỏ DEFLATE raw / zlib / gzip khác nhau đúng 6 và 18 byte, và chứng minh sức mạnh nằm ở DEFLATE chứ không phải lớp vỏ: gzip level 0 làm dữ liệu to hơn, level 6 nén 153 lần.