B-tree cần một trục để sắp; điểm hai chiều và khoảng thời gian thì không có. GiST là cây của các hộp bao, cho phép tìm láng giềng gần nhất (KNN) và overlap khoảng. Đo thật: KNN nhanh gấp 578 lần, range overlap gấp 15 lần trên PostgreSQL 16.
BRIN chỉ lưu min/max cho mỗi khối trang thay vì một mục cho mỗi dòng, nên index nhỏ hơn hàng nghìn lần B-tree. Với bảng log/time-series đã sắp theo thứ tự tự nhiên, nó nhanh gần bằng B-tree mà tốn gần như không có dung lượng — đo thật trên PostgreSQL 16.
CREATE INDEX thường lấy ShareLock khóa mọi INSERT/UPDATE/DELETE tới khi build xong — trên bảng production đó là sự cố. CONCURRENTLY dùng lock nhẹ hơn cho ghi chạy song song. Đo thật lock mode, INSERT bị chặn, và cái giá phải trả trên PostgreSQL 16.
Index tăng tốc đọc nhưng đánh thuế lên mọi INSERT/UPDATE/DELETE. Đo thật: INSERT 500 nghìn dòng chậm gấp 6 lần khi có 7 index, và cơ chế HOT update giúp né chi phí đó khi cột đổi không có index. PostgreSQL 16.
TOAST tự nén giá trị lớn rồi đẩy phần còn lớn ra bảng phụ, giữ bảng chính gọn. Đo thật: bảng chính chỉ 15 MB dù tổng dữ liệu hơn 1 GB, và đọc không chạm cột lớn nhanh hơn 33 lần. Nén xảy ra trước, chiến lược lưu, và vì sao SELECT * tốn kém. PostgreSQL 16.
Trước PG12, mọi CTE là rào chắn tối ưu — luôn materialize. Từ PG12, CTE đơn giản được inline, đẩy filter xuống dùng index. Đo thật: CTE materialize chậm hơn 4.700 lần vì không đẩy được filter. Và khi nào cần MATERIALIZED chủ ý. PostgreSQL 16.