Đa số người dùng Git như một hộp đen với add/commit/push. Nhưng bên dưới, Git chỉ là một key-value store đơn giản: khoá là SHA của nội dung, giá trị là object. Bài này mổ xẻ ba loại object (blob, tree, commit) bằng lệnh git thật — tự tính ra khoá SHA của Git và chứng minh nó băm nội dung, không phải tên file.
Ai cũng gõ git add rồi git commit, nhưng ít người biết index (staging) thực chất là gì. Bài này mổ xẻ ba vùng của Git bằng lệnh thật: index là một file nhị phân lưu SHA blob + mode + path, git add ghi blob mới và cập nhật index, và hai lệnh diff soi hai khe khác nhau — hiểu điều này giúp bạn đọc đúng git status và dùng đúng git reset.
cgo cho Go gọi hàm C, nhưng mỗi lần vượt biên giới Go↔C tốn một khoản phí cố định. Đo thật trong Go 1.23: một cgo call mất khoảng 22 ns dù hàm C rỗng hay có tính toán, gấp 95 lần một lời gọi Go — và cách gộp lô cứu được 76 lần.
random_page_cost là tỉ số nói với planner đọc trang ngẫu nhiên đắt gấp mấy lần đọc tuần tự. Mặc định 4.0 hợp ổ cứng cơ HDD (thời gian seek), nhưng quá cao với SSD. Đo thật: cùng truy vấn khớp 1% dữ liệu, rpc=4.0 quét tuần tự cả bảng mất 84 ms, rpc=1.1 dùng index còn 7 ms — nhanh gấp 12 lần. Và cạm bẫy hạ quá tay. PostgreSQL 16.
Bạn chỉ muốn một commit hotfix từ nhánh tính năng sang main, không phải cả nhánh — đó là cherry-pick. Và trạng thái detached HEAD mà bisect/checkout hay đẩy bạn vào khiến nhiều người hoảng. Bài này đo thật: cherry-pick tạo commit mới cùng nội dung khác SHA, và một commit tạo trong detached HEAD mất hay được cứu tùy bạn có đặt tên nhánh hay không.
tar chỉ GỘP nhiều file thành một — nén là bước riêng (gzip/zstd/xz). Hiểu lầm này cùng cái bẫy thứ tự cờ -f khiến nhiều người tạo nhầm archive hoặc ghi đè mất dữ liệu. Bài này chạy thật: tar cf vs czf, so gzip vs zstd về kích thước và tốc độ, xem nội dung không cần giải nén, và minh chứng tar -cf data goi.tar báo lỗi.