mmap 512 MB trả về tức thì với 2 lỗi trang, vì nhân chỉ ghi vào sổ 'vùng này hợp lệ'. Bộ nhớ thật đến từng trang một khi bạn chạm: lỗi trang nhẹ tốn 990 ns so với 11 ns lần sau — 90 lần, và đây là lý do tiến trình vừa khởi động luôn chậm hơn. Cộng thêm hai bất ngờ: nạp sẵn nhanh hơn nạp lười 2,5 lần, và bộ đếm lỗi trang nặng nói dối.
Khi cần biết một nhóm tiến trình ăn bao nhiêu RAM, RSS là con số sai — và nó sai theo cách nguy hiểm: hai thí nghiệm khác nhau đúng một dòng (con đọc vs con ghi) cho RSS y hệt trong khi bộ nhớ thật chênh 8 lần. Lý do là copy-on-write của fork, và con số cộng-lại-được là PSS. Đây là vì sao cộng RSS của các worker prefork luôn vượt xa RAM máy.
Bộ đệm trang là thứ làm 'available' khác 'free'. Đo thật: cùng lần đọc 4 KB ngẫu nhiên, qua bộ đệm 425.874 IOPS còn O_DIRECT chỉ 28.655 — 15 lần. Và bộ đệm ăn thêm nửa gigabyte trong khi RAM khả dụng gần như không đổi, vì trang bộ đệm sạch vứt đi lúc nào cũng được. RAM trống là RAM lãng phí. Cộng thêm một sai lầm đo lường: drop_caches không chạm tới máy chủ bên dưới.
Ở chiều ghi, lời hứa 'đã xong' của nhân là lời hứa suông cho tới khi dữ liệu thật sự xuống đĩa. Đo thật: dd trả về tức thì trong khi 512 MB còn kẹt trong page cache 5–10 giây nữa — cúp điện lúc đó là mất sạch dù ứng dụng đã được báo thành công. Đây cũng là lý do đo tốc độ ghi bằng một lần ghi ngắn không fsync chỉ đo tốc độ của RAM, và luôn cho con số đẹp đến khó tin.
fsync là chỗ trả tiền cho lời hứa của write. Tôi đo nó trên bốn đích đến (tmpfs, ext4 tắt/bật rào chắn, overlay container) và thấy khoảng cách nghìn lần; rồi cho thấy một đòn bẩy trong tay ứng dụng — dồn ghi trước khi fsync — kéo thông lượng lên 79 lần. Đây là cùng cơ chế commit theo nhóm mà mọi cơ sở dữ liệu đều dùng.
Có nên tắt swap không — câu này được tranh cãi nhiều hơn được đo. Đo thật: không swap thì vượt giới hạn là bị giết ngay; có swap thì tiến trình sống, health check vẫn 200, dashboard vẫn xanh, mà mỗi yêu cầu chậm 500 lần. Không cảnh báo nhị phân nào bắt được trạng thái đó. Đây là lý do Kubernetes mặc định đòi tắt swap — và vì sao vẫn nên giữ nó với swappiness thấp.