Ai cũng thấy 'load average: 3.54, 1.34, 0.49' mà ít người đọc đúng. Nó không phải %CPU — mà là số tiến trình trung bình đang chạy HOẶC chờ I/O. Bài này chạy thật: 4 tiến trình CPU-bound làm load 1-phút leo từ 0.11 lên ~4; rồi 6 tiến trình dd kẹt ở D-state (chờ đĩa, gần 0% CPU) vẫn đẩy load lên — chứng minh load khác CPU. Và cách so load với số core để biết máy có quá tải không.
Báo cáo 'latency trung bình 0.133ms' nghe tuyệt — nhưng nó nói dối về trải nghiệm thật. Bài này đo thật 100.000 thao tác: p50 chỉ 0.003ms, mà p99 lên tới 6.121ms — mean giấu đuôi 46 lần, và 98% request thực ra nhanh hơn cả con số trung bình. Cách tính p50/p95/p99 bằng sort + nearest-rank, và vì sao SLO phải dùng percentile chứ không phải mean.
Bạn đoán hàm A chậm, tối ưu cả ngày, hóa ra thủ phạm là hàm B. Profiler chấm dứt việc đoán mò: nó lấy mẫu stack định kỳ và chỉ ra hàm nào thực sự ngốn CPU bằng số. Bài này thử perf thật (bị container chặn — báo trung thực) rồi dùng Go pprof: hàm nóng chiếm 75.79% CPU, và pprof -list chỉ đúng dòng 17 ngốn 710ms. Bài cuối loạt Debug, kèm tổng kết 12 phần.
Mở đầu sê-ri 50 phần về hiệu năng Linux. Bốn kiểu nghẽn — CPU, đĩa, bộ nhớ, chuyển ngữ cảnh — trông giống nhau nếu chỉ nhìn một con số, và cái này giả trang thành cái kia. Đo thật cả bốn: nghẽn đĩa cho CPU rảnh 3% (nhưng 94% là chờ), nghẽn khoá đẩy chuyển ngữ cảnh lên 964.760 lần/giây. Một quy trình sáu bước đọc vmstat để không mua nhầm CPU cho một máy nghẽn đĩa.
Ba con số uptime trả về gần như ai cũng đọc sai theo hai kiểu. Thứ nhất: Linux đếm cả tiến trình đợi đĩa, nên load cao không có nghĩa CPU bận — đo được load tăng 4 đơn vị trong khi CPU rảnh 45%. Thứ hai: chúng là trung bình trượt 1/5/15 phút, nói vừa rồi thế nào chứ không nói bây giờ — load còn 12,65 trên máy đã tắt sạch tải. Load để thấy xu hướng, không để chẩn đoán tức thời.
top là công cụ ai cũng mở đầu tiên, và cột nào cũng có một cách đọc sai. VIRT là chỗ đã đặt trước, không phải RAM đang dùng; %CPU tính theo một nhân nên tổng có thể vượt 100% nhiều lần; và cả RES lẫn %MEM đều đếm trùng bộ nhớ dùng chung nên cộng lại luôn thổi phồng. Con số không trùng lặp là PSS — thứ top không hiện vì tính nó tốn kém.