pg_stat_io là view mới của PG16 tách I/O theo ai gây ra, trên cái gì, và vì sao. Bài này đo thật: một seq scan lớn dùng ring buffer (6,9% hit, 96 nghìn reuses thay vì evictions), extends khi bảng lớn dần, và I/O của VACUUM tách riêng. PostgreSQL 16.
Chương trình chậm — nhưng chậm vì tính toán nặng, vì chờ I/O, hay vì gọi kernel quá nhiều? Ba con số của time trả lời ngay. Bài này đo thật: chương trình CPU-bound cho user≈real, sleep-bound cho real≫user+sys (đang chờ), syscall-heavy cho sys cao — cùng 'chậm' nhưng ba nguyên nhân và ba cách sửa khác nhau.
Máy chậm mà CPU vẫn rảnh? Có thể một tiến trình đang quật đĩa. /proc/<pid>/io cho biết nó đọc/ghi bao nhiêu byte. Bài này chạy thật: một tiến trình ghi 200MB hiện write_bytes=200MB; nhưng đọc file trong page cache cho rchar=100MB mà read_bytes=0 — dữ liệu từ RAM, không chạm đĩa. Biết đọc cột nào để không bị đánh lừa.
Ai cũng thấy 'load average: 3.54, 1.34, 0.49' mà ít người đọc đúng. Nó không phải %CPU — mà là số tiến trình trung bình đang chạy HOẶC chờ I/O. Bài này chạy thật: 4 tiến trình CPU-bound làm load 1-phút leo từ 0.11 lên ~4; rồi 6 tiến trình dd kẹt ở D-state (chờ đĩa, gần 0% CPU) vẫn đẩy load lên — chứng minh load khác CPU. Và cách so load với số core để biết máy có quá tải không.
Hai lưới an toàn ít ai đặt. pids.max là trần cho tổng số tiến trình: fork bomb bằng python os.fork() dừng đúng tại 50 tiến trình với --pids-limit=50, pids.current chạm 50, pids.events đếm fork bị từ chối. io.max là trần băng thông đĩa: --device-write-bps /dev/vda:10mb cho io.max wbps 10485760, ghi direct bị bóp xuống 10,6 MB/s so với 1,7 GB/s không giới hạn. Nhưng io.max chỉ chặn I/O thật xuống thiết bị: ghi buffered vào page cache đạt 3,3 GB/s vì chưa chạm đĩa, chỉ bị bóp xuống 10,4 MB/s khi fsync ép writeback. App ghi rồi fsync như database cảm nhận io.max, ghi buffered rồi quên thì không.
Làm việc với tệp như làm việc trong phòng lưu trữ hồ sơ: ReadFile là ôm cả tập tài liệu ra một lúc, đọc theo luồng là đọc từng trang tại bàn. Ghi an toàn bằng tệp tạm rồi đổi tên, đường dẫn khả chuyển, và io/fs cho test.