Ở phần 172 ta tạo định mức cho gói "Cà phê rang xay Arabica 1kg": cần hạt rang + túi + nhãn. Nhưng khoan — bản thân hạt rang cũng đâu tự nhiên mà có. Quán mua hạt xanh (nhân) về rồi tự rang. Vậy "hạt rang" cũng là một thứ được làm ra, và nó cũng có công thức riêng.
Khi một thành phần trong công thức lại là thứ mình tự sản xuất có công thức riêng, ta có định mức nhiều cấp (BoM nhiều tầng) — công thức lồng trong công thức. Đây là chuyện rất thật ở xưởng, và Odoo xử lý gọn.
Ý tưởng: một bán thành phẩm ở giữa
Xâu chuỗi lại cho gói cà phê Arabica:
- Hạt xanh (nhân) → (rang) → Hạt rang → (đóng gói) → Gói cà phê 1kg
Thứ ở giữa — hạt rang — gọi là bán thành phẩm: không phải nguyên liệu thô mua về, cũng chưa phải thành phẩm bán ra, mà là một khâu trung gian ta tự làm. Để Odoo hiểu điều đó, ta khai cho "hạt rang" một định mức riêng:
Hình 1: Định mức riêng của Hạt Arabica rang (kg). Thành phần của nó là Hạt Arabica xanh (nhân), số lượng 1,20 — nghĩa là để ra 1kg hạt rang cần 1,2kg hạt xanh (rang bị hao khoảng 20% do bay hơi nước). Loại BoM là "Sản xuất sản phẩm này" vì đây là một công đoạn chế biến thật.
Con số 1,2 không phải bịa cho đẹp — rang cà phê hao trọng lượng thật (nước trong hạt bay hơi), thường mất 15–20%. Khai đúng tỷ lệ hao này để Odoo tính nguyên liệu và giá thành sát thực tế.
Odoo tự nối các tầng: xem "Tổng quan BoM"
Điều hay là: bạn không phải làm gì thêm để nối hai công thức. Hễ một thành phần có định mức riêng, Odoo tự hiểu đó là một tầng con. Mở Tổng quan BoM của gói cà phê (nút ở đầu form định mức), bấm mũi tên để bung ra:
Hình 2: Tổng quan BoM nhiều cấp. Trên cùng là thành phẩm Cà phê rang xay Arabica 1kg. Thụt vào là Hạt Arabica rang (kg) — và vì nó có định mức riêng, dòng này bung tiếp xuống một tầng nữa: Hạt Arabica xanh (nhân) 1,20. Cùng cấp với hạt rang là Túi zip và Nhãn dán. Dòng Hoạt động 48:00 phút là thời gian các công đoạn (từ bài 174).
Đọc cây này từ trên xuống: "Muốn 1 gói cà phê → cần 1kg hạt rang (mà 1kg hạt rang lại cần 1,2kg hạt xanh) + 1 túi + 1 nhãn." Cả hai tầng hiện ra trong một màn hình.
Điểm tuyệt nhất: chi phí tự cộng dồn qua các tầng
Nhìn cột Chi phí ở Hình 2, bạn thấy Odoo cộng ngược từ dưới lên:
- Hạt Arabica xanh: 180.000 (1,2kg × giá hạt xanh)
- → dồn lên thành Hạt Arabica rang: 180.000
- cộng thêm 48 phút công đoạn: 34.000
- → ra giá thành cả gói cà phê: 214.000
Bạn chỉ khai giá nguyên liệu thô và chi phí từng khu một lần; Odoo tự tính giá thành ở mọi tầng. Đây là sức mạnh thật của BoM nhiều cấp: đổi giá hạt xanh, giá thành gói cà phê tự cập nhật theo.
Khác gì với "Bộ kit"?
Dễ nhầm với Bộ kit (bài 172), nên phân biệt rõ:
| BoM nhiều cấp | Bộ kit | |
|---|---|---|
| Bản chất | Chế biến qua nhiều công đoạn | Chỉ gộp món có sẵn |
| Có sản xuất thật? | Có (mỗi tầng có thể là một mẻ) | Không |
| Ví dụ | Hạt xanh → rang → đóng gói | Combo quà = 2 gói + hộp + thiệp |
Nói ngắn: nhiều cấp là "làm ra rồi lại dùng để làm tiếp"; bộ kit là "gói sẵn lại để bán chung".
Người mới cần nhớ gì?
- Chỉ cần khai định mức cho từng thứ mình tự làm ra; Odoo tự nối chúng thành cây, không phải khai "quan hệ tầng" thủ công.
- Khai đúng tỷ lệ hao (như 1,2kg hạt xanh cho 1kg hạt rang) để giá thành và kế hoạch mua sát thực tế.
- Muốn xem toàn cảnh, dùng Tổng quan BoM và bung các mũi tên.
Nhớ ba ý
- BoM nhiều cấp = công thức lồng công thức: một thành phần lại là bán thành phẩm có định mức riêng (hạt rang được rang từ hạt xanh).
- Odoo tự nối các tầng — hễ thành phần có BoM riêng là nó bung xuống tầng con trong Tổng quan BoM.
- Chi phí tự cộng dồn từ dưới lên, cho ra giá thành đầy đủ ở mọi tầng — khác hẳn "Bộ kit" (chỉ gộp, không chế biến).
Trong thực tế, một mẻ sản xuất đôi khi cho ra không chỉ một thứ: rang cà phê còn ra vỏ trấu, làm bánh còn dư mảnh vụn. Phần sau nói về đồng sản phẩm và phế phẩm — khi một lệnh sản xuất sinh ra nhiều đầu ra.
