Ở phần 173 ta đã ra một Lệnh sản xuất: làm 10 gói cà phê, Odoo tự tính đủ 10kg hạt + 10 túi + 10 nhãn. Nhưng có một câu hỏi cả định mức lẫn lệnh sản xuất chưa trả lời: làm 10 gói đó ở đâu, qua những bước nào, mất bao lâu? Rang trước hay đóng gói trước? Cái máy rang chạy một giờ tốn bao nhiêu tiền điện, nhân công?
Đó là lúc cần thêm hai khái niệm: Khu vực sản xuất (Work Center) và chuỗi công đoạn (Routing). Bài này giới thiệu — bạn chỉ cần hiểu chúng là gì và thấy chúng trong Odoo, chưa cần dùng sâu.
Hai thứ này nằm trong tính năng Công đoạn của app Sản xuất. Nếu chưa thấy menu, vào Cấu hình → Cài đặt của app Sản xuất và bật tùy chọn liên quan đến công đoạn/Work Center trước.
Khu vực sản xuất (Work Center) là gì?
Hiểu đơn giản: Work Center là một "chỗ làm việc" — một cái máy, một bàn thao tác, hay một khu trong xưởng. Với quán cà phê tự rang, ta có hai chỗ rõ ràng: khu rang (máy rang) và khu đóng gói (bàn cân, máy hàn miệng túi).
Vào Sản xuất → Cấu hình → Khu vực sản xuất, ta khai hai khu này:
Hình 1: Danh sách Khu vực sản xuất. Mỗi dòng là một chỗ làm việc: Khu rang và Khu đóng gói. Cột Chi phí theo giờ là số tiền một giờ chạy ở khu đó (khu rang 50.000, khu đóng gói 30.000 — ta tự đặt) — Odoo dùng nó để tính giá thành công lao động. Hiệu suất 100% nghĩa là chạy đúng tốc độ chuẩn; Mục tiêu OEE 90 là chỉ tiêu hiệu quả thiết bị mong muốn.
Ý nghĩa của "chi phí theo giờ": khi tính giá vốn một gói cà phê, ngoài tiền nguyên liệu (hạt + túi + nhãn từ định mức), Odoo còn cộng tiền công của máy móc và nhân công — dựa đúng vào con số này nhân với thời gian làm. Khai khu vực một lần, giá thành tự có phần công lao động.
Routing — chuỗi công đoạn: làm gì trước, làm gì sau
Định mức (BoM) trả lời "cần nguyên liệu gì". Routing trả lời "cần làm những bước gì, theo thứ tự nào, ở khu nào". Với gói cà phê, thứ tự tự nhiên là: rang hạt trước, rồi mới xay và đóng gói.
Trong Odoo, chuỗi công đoạn này khai ngay trong tab Hoạt động của định mức. Mở BoM "Cà phê rang xay Arabica 1kg" (cái ta tạo ở bài 172), sang tab Hoạt động:
Hình 2: Tab Hoạt động của định mức — chính là routing. Hai công đoạn theo thứ tự: Rang hạt làm ở Khu rang, ước tính 15 phút; rồi Xay & đóng gói ở Khu đóng gói, 8 phút. Cột Khu vực sản xuất nối mỗi bước với một chỗ làm ở Hình 1; cột Thời lượng (phút) cho biết mỗi bước mất bao lâu. Kéo thả để đổi thứ tự các bước.
Đọc bảng này như một tờ hướng dẫn cho công nhân: "Bước 1 — ra khu rang, rang 15 phút. Bước 2 — sang khu đóng gói, xay và đóng gói 8 phút." Rõ ràng, ai vào cũng làm được.
Ba thứ này ghép lại thành gì?
Đến đây bạn đã có đủ ba mảnh của quản lý sản xuất:
| Khái niệm | Trả lời câu hỏi | Ví dụ gói cà phê |
|---|---|---|
| Định mức (BoM) | Cần nguyên liệu gì? | 1kg hạt + 1 túi + 1 nhãn |
| Khu vực sản xuất | Làm ở đâu, tốn bao nhiêu/giờ? | Khu rang (50.000/h), Khu đóng gói (30.000/h) |
| Routing (công đoạn) | Làm các bước nào, thứ tự, bao lâu? | Rang 15' → Đóng gói 8' |
Khi có cả ba, Odoo tính được giá thành đầy đủ một gói: tiền nguyên liệu + tiền công theo giờ × thời gian. Và trên lệnh sản xuất, mỗi công đoạn có thể trở thành một phiếu công việc (Work Order) để công nhân bấm "bắt đầu / hoàn tất" ở từng khu — nhưng đó là chuyện của loạt nâng cao.
Người mới cần nhớ tới mức nào?
Thẳng thắn: nếu quán bạn làm thủ công đơn giản, chưa cần khai công đoạn. Định mức + lệnh sản xuất (bài 172, 173) là đủ để trừ kho nguyên liệu và làm hàng. Chỉ khi bạn muốn:
- tính giá thành gồm cả công lao động, hoặc
- theo dõi từng bước ở từng khu (ai đang rang, ai đang đóng gói),
thì mới cần dựng Work Center và Routing. Hiểu khái niệm trước, khi cần thì biết nó nằm ở đâu.
Nhớ ba ý
- Khu vực sản xuất (Work Center) là chỗ/máy làm việc, có chi phí theo giờ để tính công lao động vào giá thành.
- Routing (chuỗi công đoạn) khai trong tab Hoạt động của định mức: làm bước nào, ở khu nào, mất bao lâu, theo thứ tự.
- BoM (cần gì) + Work Center (ở đâu, giá giờ) + Routing (các bước) ghép lại cho Odoo tính giá thành đầy đủ và theo dõi sản xuất chi tiết — nhưng người mới có thể để dành, dùng khi thật cần.
Xong phần "làm hàng", ta quay lại một câu hỏi thực tế của mọi lệnh sản xuất: khi làm xong, kho nguyên liệu bị trừ và kho thành phẩm tăng lên ra sao? Phần sau nói về tiêu hao nguyên liệu và nhập thành phẩm — bước hoàn tất một mẻ hàng.
