Suốt loạt bài vừa rồi ta mua và bán hàng (báo cáo bán hàng ở bài 170). Nhưng nhiều quán không chỉ bán lại — họ tự làm ra sản phẩm: rang cà phê rồi đóng gói, pha chế đồ uống, làm bánh. Khi bạn tạo ra thứ gì đó từ nguyên liệu, bạn bước vào mảng Sản xuất (Manufacturing). Và viên gạch đầu tiên của nó là một khái niệm đơn giản: định mức nguyên vật liệu (BoM).
BoM là gì? Là "công thức"
Nhìn một túi "Cà phê rang xay Arabica 1kg" trên kệ, thật ra nó gồm ba thứ: 1kg hạt Arabica đã rang + 1 túi zip + 1 nhãn dán. Danh sách "cần gì, bao nhiêu để làm ra một thành phẩm" đó chính là định mức (Bill of Materials — BoM). Giống công thức nấu ăn: món này cần bấy nhiêu nguyên liệu.
Cài app Sản xuất, tạo một BoM. Đây là BoM cho gói cà phê của quán:
Hình 1: Định mức (BoM) cho "Cà phê rang xay Arabica 1kg". Trên cùng: Sản phẩm (thành phẩm làm ra) và Số lượng 1 (làm 1 gói). Tab Thành phần liệt kê nguyên liệu cần: Hạt Arabica rang (1 đơn vị), Túi zip (1), Nhãn dán (1). Bấm "Thêm một dòng" để thêm nguyên liệu. Loại BoM "Sản xuất sản phẩm này" nghĩa đây là công thức để làm ra thành phẩm.
Đọc BoM này: "Để làm 1 gói cà phê 1kg, cần 1kg hạt Arabica + 1 túi + 1 nhãn". Rõ ràng như công thức.
Tất cả các định mức nằm gọn trong một danh sách:
Hình 2: Danh sách định mức vật tư (Danh mục vật tư). Mỗi dòng là một công thức cho một thành phẩm. Ở đây mới có một định mức cho gói cà phê Arabica; khi quán làm nhiều loại sản phẩm, mỗi loại có một BoM riêng nằm ở đây. Bấm Mới để thêm định mức cho sản phẩm khác.
Vì sao BoM quan trọng?
BoM không chỉ là cái danh sách cho vui. Khi bạn khai đúng, Odoo dùng nó để làm nhiều việc tự động:
- Tính giá thành — cộng giá nguyên liệu ra giá vốn một gói.
- Trừ kho nguyên liệu khi sản xuất — làm 10 gói thì tự trừ 10kg hạt, 10 túi, 10 nhãn.
- Cảnh báo thiếu nguyên liệu — muốn làm 100 gói mà kho chỉ đủ hạt cho 60, Odoo báo.
- Lên kế hoạch mua — biết cần mua thêm gì để đủ sản xuất.
Nói cách khác, khai BoM một lần, Odoo lo phần tính toán nguyên liệu mãi về sau.
Thành phần và số lượng
Mỗi dòng trong BoM là một thành phần kèm số lượng và đơn vị. Vài lưu ý:
- Đơn vị phải đúng — hạt tính bằng kg, túi/nhãn tính bằng cái. Sai đơn vị là tính sai kho.
- Số lượng theo đúng công thức thật — nếu một gói hao thêm chút hạt do rơi vãi, có thể khai dư một chút cho sát thực tế.
- BoM làm cho 1 đơn vị thành phẩm (ở đây 1 gói); Odoo tự nhân lên khi bạn làm nhiều.
Ai cần dùng BoM?
- Cần nếu quán tự chế biến/đóng gói: rang & đóng gói cà phê, làm combo quà tặng, pha chế theo công thức chuẩn.
- Không cần nếu chỉ mua đi bán lại (nhập gói cà phê về bán nguyên) — lúc đó chỉ cần app Tồn kho và Bán hàng.
Nhớ ba ý
- Định mức (BoM) là "công thức" của một thành phẩm: cần nguyên liệu gì, bao nhiêu.
- Mỗi dòng là một thành phần kèm số lượng và đơn vị (đơn vị phải đúng — kg vs cái).
- BoM là nền để Odoo tính giá thành, trừ kho nguyên liệu, cảnh báo thiếu, lên kế hoạch mua — khai một lần, dùng mãi.
Có công thức rồi, giờ tới lúc "bắt tay vào làm". Phần sau đi sâu vào tạo định mức nguyên vật liệu chi tiết hơn và cách dùng nó để ra lệnh sản xuất.
