Bạn nhập 500kg Robusta lô này giá 120.000đ/kg, lô sau giá 118.000đ/kg. Giờ bán ra 100kg — giá vốn của 100kg đó là bao nhiêu? Câu trả lời không hiển nhiên, và nó ảnh hưởng thẳng tới lãi/lỗ bạn báo cáo. Odoo cho bạn chọn cách tính giá vốn tồn kho — bài này giải thích ba lựa chọn đó qua màn hình thật, cho người chưa từng đụng tới kế toán kho.
Lưu ý: công ty mẫu trong bài để tiền tệ USD nên số hiển thị kèm dấu
$; bạn đọc như số tiền Việt bình thường.
Cách tính giá vốn nằm ở "Nhóm sản phẩm"
Odoo không đặt cách tính giá vốn trên từng sản phẩm, mà trên Nhóm sản phẩm (Product Category) — mọi sản phẩm thuộc nhóm sẽ dùng chung cách tính. Vào Tồn kho → Cấu hình → Nhóm sản phẩm, mở một nhóm:
Hình 1: Nhóm "Cà phê hạt (FIFO)". Nhìn mục ĐỊNH GIÁ TỒN KHO bên phải: Phương pháp tính chi phí đang đặt "Nhập trước xuất trước (FIFO)", và Định giá tồn kho là "Định kỳ (khi khoá sổ)". Đây chính là hai công tắc quyết định giá vốn được tính thế nào.
Ô Phương pháp tính chi phí có ba lựa chọn:
- Giá tiêu chuẩn (Standard): bạn tự nhập một con số cố định làm giá vốn. Mọi lần xuất kho đều dùng đúng con số đó, bất kể mua vào giá bao nhiêu. Đơn giản, dễ hiểu, hợp với hàng giá mua ổn định.
- Nhập trước xuất trước (FIFO): hàng nào vào kho trước thì tính giá vốn trước. Bán 100kg thì lấy giá của lô cũ nhất trừ dần. Phản ánh sát dòng hàng thật, hay dùng cho hàng có hạn sử dụng như cà phê.
- Chi phí bình quân (AVCO): lấy giá bình quân gia quyền của tất cả hàng đang có. Mỗi lần nhập giá mới, giá vốn được tính lại thành trung bình. Mượt mà, không nhảy giật như FIFO.
Standard: bạn tự nhập giá vốn
Với nhóm đặt Giá tiêu chuẩn, giá vốn là ô bạn gõ tay. Mở một sản phẩm thuộc nhóm đó:
Hình 2: Máy pha cà phê thuộc nhóm "Thiết bị (Giá chuẩn)". Ô Chi phí (chính là giá vốn) ghi $ 3.800.000 — con số này do người dùng nhập tay và giữ nguyên. Bên cạnh có Giá bán $ 4.500.000; chênh lệch giữa hai con số là lãi gộp trên mỗi máy. Vì nhóm này dùng "Giá chuẩn", ô Chi phí sửa tay được.
Điểm khác biệt quan trọng — và là điều người mới hay bất ngờ: với FIFO và AVCO, bạn KHÔNG nhập giá vốn bằng tay. Odoo tự tính ra nó từ các phiếu nhập kho thật. Ví dụ Robusta trong nhóm FIFO: sau khi nhập một lô 120.000đ và một lô 118.000đ, Odoo tự tính giá vốn hiển thị dựa trên các lần nhập đó, chứ không phải con số ta gõ vào. Gõ tay chỉ có tác dụng ở phương pháp Standard.
Chọn phương pháp nào?
Không có đáp án "đúng" tuyệt đối — chọn theo mặt hàng:
| Phương pháp | Hợp với | Điểm mạnh |
|---|---|---|
| Giá chuẩn | Hàng giá mua ổn định (thiết bị, bao bì) | Đơn giản nhất, dễ kiểm |
| FIFO | Hàng có hạn dùng (cà phê, thực phẩm) | Bám sát dòng hàng thật, đúng luật với hàng dễ hỏng |
| AVCO | Hàng mua giá biến động liên tục | Giá vốn mượt, không giật cục |
Một lưu ý thực tế: đã có phát sinh nhập/xuất rồi thì đừng đổi phương pháp giữa chừng — số liệu giá vốn cũ và mới sẽ không còn nhất quán. Chọn từ đầu, trước khi bắt đầu ghi nhận hàng.
Còn "Định giá tồn kho" (Định kỳ vs Vĩnh viễn)?
Ở Hình 1 còn ô thứ hai: Định giá tồn kho với hai lựa chọn "Định kỳ (khi khoá sổ)" và "Vĩnh viễn (khi xuất hoá đơn)". Nói ngắn gọn: nó quyết định Odoo có tự sinh bút toán kế toán mỗi lần hàng vào/ra hay không, hay để bạn tính giá trị tồn kho theo kỳ. Đây là chủ đề của phần 99 — kế toán tồn kho tự động và thủ công — nên bài này ta chỉ dừng ở việc chọn cách tính giá vốn.
Nhớ ba ý
- Cách tính giá vốn đặt trên Nhóm sản phẩm, không phải trên từng sản phẩm — mọi món trong nhóm dùng chung.
- Ba phương pháp: Giá chuẩn (nhập tay, cố định), FIFO (lô cũ tính trước), AVCO (bình quân gia quyền).
- Chỉ Standard cho nhập giá vốn tay; FIFO và AVCO để Odoo tự tính từ phiếu nhập thật — và đừng đổi phương pháp sau khi đã có giao dịch.
Đã biết một kg cà phê "đáng bao nhiêu", câu tiếp theo là: mỗi lần hàng vào ra, con số đó có tự chạy vào sổ kế toán không? Phần 99 nói về kế toán tồn kho tự động và thủ công.
