Công cụ 22/09/2026 5 phút

tar và nén: vì sao tar không nén, và cái bẫy thứ tự cờ khiến bạn mất file

tar chỉ GỘP nhiều file thành một — nén là bước riêng (gzip/zstd/xz). Hiểu lầm này cùng cái bẫy thứ tự cờ -f khiến nhiều người tạo nhầm archive hoặc ghi đè mất dữ liệu. Bài này chạy thật: tar cf vs czf, so gzip vs zstd về kích thước và tốc độ, xem nội dung không cần giải nén, và minh chứng tar -cf data goi.tar báo lỗi.

Công cụ 22/09/2026 5 phút

cron: vì sao job "chạy tay thì được, cron thì không" — bẫy PATH và môi trường tối giản

Cron chạy job với môi trường tối giản, không nạp .bashrc, PATH rất ngắn — đó là lý do #1 khiến job cron im lặng thất bại dù chạy tay hoàn hảo. Bài này chạy crond THẬT: job fire lúc 10:24:01 báo 'go: command not found' vì PATH=/usr/bin:/bin, rồi sau khi set PATH trong crontab lại chạy đúng lúc 10:25:01. Kèm cú pháp năm trường và cách bắt log.

Công cụ 22/09/2026 6 phút

Vì sao script shell hỏng: shellcheck bắt cả loạt bẫy trước khi chạy

Mọi bẫy đã gặp suốt loạt Unix — quên quote biến, rm -rf $var/* với biến rỗng, lặp qua ls, biến chưa gán — đều bị một công cụ bắt tự động: shellcheck. Bài này chạy shellcheck thật trên một script đầy lỗi, xem nó chỉ ra SC2086/SC2115/SC2045 kèm cách sửa, và dùng exit code để chặn bug trong CI.

Công cụ 22/09/2026 6 phút

Quyền file Unix: chmod 755 nghĩa là gì, và vì sao thư mục thiếu x lại chặn cả file bên trong

chmod 755, 644, 600 — những con số ai cũng gõ nhưng ít người hiểu. Bài này chạy thật: giải mã số bát phân r=4 w=2 x=1, dạng ký hiệu u/g/o, và một điểm hay nhầm — x trên THƯ MỤC nghĩa là quyền đi vào (chạy với user nobody chứng minh thư mục thiếu x chặn đọc file bên trong), cùng umask quyết định quyền mặc định của file mới.

Công cụ 22/09/2026 4 phút

git stash: cất tạm việc dở để đổi nhánh gấp — và khác biệt pop vs apply

Đang sửa dở nửa chừng thì sếp bảo fix bug gấp ở nhánh khác — commit thì chưa xong, bỏ thì mất. git stash cất thay đổi vào ngăn tạm để working tree sạch lại, làm việc khác rồi lấy ra tiếp. Bài này đo thật bằng git 2.39: stash bỏ qua file untracked (phải -u), apply giữ stash còn pop thì xóa, và bản chất stash là commit ẩn.

Công cụ 22/09/2026 6 phút

Ba vùng của Git: working directory, index (staging) và repository

Ai cũng gõ git add rồi git commit, nhưng ít người biết index (staging) thực chất là gì. Bài này mổ xẻ ba vùng của Git bằng lệnh thật: index là một file nhị phân lưu SHA blob + mode + path, git add ghi blob mới và cập nhật index, và hai lệnh diff soi hai khe khác nhau — hiểu điều này giúp bạn đọc đúng git status và dùng đúng git reset.