CREATE INDEX ON don (a, b) và (b, a) chiếm cùng dung lượng, chứa cùng dữ liệu, nhưng phục vụ hai tập truy vấn khác hẳn. Ba quy tắc chọn thứ tự cột trong PostgreSQL, mỗi quy tắc kèm số đo trên 2 triệu dòng — kèm quy tắc tiền tố trái giúp bỏ chỉ mục thừa.
Chỉ mục B-tree lớn hơn 5.350 lần mà thời gian tìm chỉ tăng 7%, nhờ mỗi nút chứa ~366 khoá nên cây chỉ cao 3 tầng. Đo cái giá phải trả khi ghi (bốn chỉ mục làm chèn chậm 3,5 lần) và chỗ UPDATE mất cơ chế HOT khi cột có chỉ mục.
Thấy Seq Scan là thêm chỉ mục — nhưng có một ngưỡng mà quét toàn bảng thật sự nhanh hơn. Đo ngưỡng đó trên 2 triệu dòng, và hai thứ dịch chuyển nó: random_page_cost (mặc định từ thời đĩa quay) và thứ tự vật lý của dữ liệu.
Gần như mọi truy vấn chậm bất thường đều bắt đầu từ một con số: chênh lệch giữa rows dự đoán và rows thật. Đo ba nguồn làm bộ tối ưu PostgreSQL đoán lệch, nặng nhất 166.667 lần — và một điều nó vẫn làm đúng dù thống kê rỗng hoàn toàn.
SQL nói bạn MUỐN gì, không nói LÀM THẾ NÀO — bộ lập lịch tự nghĩ ra cách làm, và EXPLAIN là cửa sổ nhìn vào đó. Mổ từng con số cost, rows, loops, buffers; ba chỗ hay đọc sai; và một ước lượng lệch 83 lần vì bộ tối ưu tưởng hai cột độc lập.
NULL không phải một giá trị, nó là 'chỗ chưa biết', và SQL xử lý nó bằng logic ba trạng thái. Hệ quả: một dòng NULL trong bảng con làm NOT IN xoá sạch kết quả, phong <> 'Ky thuat' bỏ sót người phòng trống, avg() chia nhầm mẫu số — tất cả im lặng.